به گزارش مشرق، اعترافات لیدرهای آشوب دی‌ماه نشان می‌دهد اختلال در شبکه ارتباطی، نقطه عطف فروکش کردن اغتشاشات بوده است.

یکی از این چهره‌ها با اشاره به قطع ارتباطات در ۱۸ دی‌ماه، می‌گوید «یکی از مشکلات ما این بود که ارتباط‌مان با لیدرهایمان قطع شد.» در ادامه این فرد عنوان می‌کند که «ما تمام تخم‌مرغ‌هایمان را در سبد استارلینک گذاشتیم.»

این صحبت ها نشان می‌دهد که جریان‌های معاند با اتکا به فناوری اینترنت، به‌خصوص اینترنت ماهواره‌ای، تصور می‌کردند مسیر ارتباطی امن و غیرقابل نفوذی برای هدایت و هماهنگی عملیات‌های میدانی در اختیار دارند. اما از کار افتادن تمام بستر ارتباطی عملاً زنجیره فرماندهی و هماهنگی آن‌ها را دچار اختلال جدی کرد.

تصمیم سخت در اوج بحران

هم‌زمان با اوج‌گیری خشونت‌های سازمان‌یافته در پنجشنبه ۱۸ دی‌ماه، تصمیم به قطع سراسری ارتباطات اتخاذ شد. سید محمد امین آقامیری، رئیس مرکز ملی فضای مجازی، در توضیح این تصمیم گفت: «برای کنترل و تأمین آرامش و امنیت مردم، نیاز بود تصمیماتی سخت گرفته شود.»

همچنین مسئولان حوزه امنیتی نیز اعلام کردند این اقدام با نظر مراجع ذی‌صلاح و با هدف حفظ جان مردم انجام شده است. در عمل، این محدودیت ارتباطی موجب شد ارتباط میان سرشبکه‌های خارج از کشور و لیدرهای میدانی داخل، به‌طور محسوسی کاهش یابد؛ اتفاقی که به کنترل آشوب‌ها و جلوگیری از گسترش عملیات‌های خشونت‌آمیز کمک کرد.

با این حال، آن‌گونه که از اظهارات لیدر یادشده برمی‌آید، قطع اینترنت سناریویی قابل پیش‌بینی برای طراحان آشوب بوده است. به همین دلیل، از ماه‌ها پیش تلاش کرده بودند با وارد کردن تجهیزات اینترنت ماهواره‌ای استارلینک به کشور، از تکرار تجربه‌های پیشین جلوگیری کنند.

در همین راستا نیز روزنامه وال استریت ژورنال در گزارشی صراحتا عنوان کرد که پس از قطع اینترنت در ایران، حدود شش هزار پایانه استارلینک به‌طور مخفیانه به داخل ایران ارسال شده و دونالد ترامپ نیز از این موضوع اطلاع داشته است.

حجم بالای این تجهیزات باعث شده بود طراحان ناآرامی‌ها اطمینان داشته باشند که حتی در صورت قطع سراسری اینترنت نیز ارتباط آن‌ها با خارج از کشور برقرار خواهد ماند؛ اما اقدام به‌موقع ایران این محاسبه را برهم زد و مسیر فعالیتشان را مسدود کرد، اقدامی که برخی رسانه‌های خارجی نیز آن را کم‌سابقه و منحصربه‌فرد توصیف کردند.

در همین چارچوب، نشریه فوربس در تحلیلی نوشت ایران نخستین کشوری است که توانسته خدمات استارلینک را در سطحی گسترده مختل کند. به این ترتیب، برخلاف تصور سرکرده‌های آشوب، در لحظات حساس بامداد جمعه ۱۹ دی‌ماه، لینک‌های ارتباطی آن‌ها از دسترس خارج شد و هماهنگی‌های میدانی با اختلال جدی مواجه گردید.

مهار موج حملات سایبری

ابعاد قطع اینترنت، تنها به اغتشاشات خیابانی محدود نبود. به گفته مسئولان، کشور پس از جنگ ۱۲ روزه اخیر با موجی از حملات سایبری نیز روبه‌رو بوده است؛ حملاتی که قرار بود هم‌زمان با اوج‌گیری ناآرامی‌ها شدت بگیرد. در همان روزهای آشوب نیز در رسانه‌های غربی گزارش‌هایی منتشر شد که آمریکا آماده انجام حملات سایبری «غیرمرگبار» علیه ایران است؛ حملاتی که می‌توانست اهداف نظامی و غیرنظامی را دربرگیرد.

در همین چارچوب، علی نوروززاده، رئیس مرکز مدیریت راهبردی افتای ریاست‌جمهوری، اعلام کرد در فاصله ۲۰ دی تا ۵ بهمن، هکرها بیش از چهار میلیون و ۷۰۰ هزار بار تلاش کردند سامانه‌های دستگاه‌های دارای زیرساخت حیاتی را مورد بررسی و شناسایی آسیب‌پذیری قرار دهند؛ اما محدودیت اینترنت، عملاً مسیر این حملات را مسدود کرد.

این رخدادها نشان می‌دهد که در شرایط بحرانی، «کنترل بستر ارتباطی» می‌تواند به اندازه اقدامات میدانی تعیین‌کننده باشد. اعتراف لیدر خارج‌نشین به وابستگی کامل به ارتباطات، از یک‌سو پرده از میزان اتکای جریان‌های معاند به فناوری‌های بیرونی برمی‌دارد و از سوی دیگر نشان می‌دهد اختلال در این بستر، چگونه می‌تواند معادلات طراحی‌شده دشمن را بر هم بزند.